Luther en het appelboompje…

 

“Als ik wist dat morgen de wereld zou vergaan, dan zou ik vandaag een appelboompje planten…”

zo luidt één van de fraaiste Luther quotes, die ik ken. Of Luther het ook gezegd heeft: niemand weet het. Geschreven heeft hij het in elk geval niet. Erger nog: de eerste schriftelijke vermelding van deze uitspraak als komend uit de mond van Luther dateert uit… 1944, zo las ik op de Duitse webpagina die aan Luther is gewijd.

Martin-Luther-Apfel

Anderzijds... helemaal on-Luthers is het nu ook weer niet, zowel inhoudelijk (theologisch) als materieel (horticultuur). Vergelijk het eens met dit citaat uit een brief aan zijn vriend Wenceslas Link (nieuwjaarsdag 1527 - geciteerd in Selderhuis 2016):

Ik ben er erg blij mee dat je me voor het voorjaar zaad belooft. Stuur maar zo veel je kunt, want ik zie er zeer naar uit... Ook al gaan de satan en zijn aanhangers tekeer, ik lach hen ondertussen mooi uit doordat ik me verheug over mijn tuin, dat wil zeggen over de zegeningen van de Schepper en daar tot Zijn eer van geniet.

Ook de vondst om het appelboompjesverhaal te koppelen aan 1532: Luther was zwaar ziek en dacht niet lang meer te leven te hebben en koopt toch een tuin van een zekere Hans Heuffner...  is mooi gevonden maar blijft Hineininterpretierung.  Die trouwens z'n papieren verliest als je beseft dat de melding van de aankoop van deze tuin op een mededeling van F. S. Keil berust, die in de 18de eeuw over Luthers fysieke problemen lezenswaardige dingen geschreven heeft (vier boekdelen!), maar hier geen bron vermeld. Latere historici hebben die wel gezocht, maar niet gevonden.