{"id":5781,"date":"2020-05-16T14:18:58","date_gmt":"2020-05-16T12:18:58","guid":{"rendered":"https:\/\/luther2017.procant.be\/?page_id=5781"},"modified":"2020-05-16T20:57:15","modified_gmt":"2020-05-16T18:57:15","slug":"kerk-muziek-en-macht","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/luther2017.procant.be\/kerk-muziek-en-macht\/","title":{"rendered":"Kerk, muziek en macht"},"content":{"rendered":"\n

Ensemble The Great Charm<\/em><\/h3>\n\n\n\n

PROGRAMMA  LUTHER\nBrasschaat 14 – 10 – 2017  <\/p>\n\n\n\n

Harmonia Mundi<\/h2>\n\n\n\n

Voor de meeste mensen is \u2018Harmonia Mundi\u2019 niet meer dan\nde naam van een CD-label. Voor de Middeleeuwer en de mens van de Renaissance, Luther dus ook, <\/em>ja tot ver in de nieuwe\ntijd was die term harmonia mundi <\/em>veel\nmeer. Het was de uitdrukking bij uitstek van het geloof in de Goedheid van de\nSchepping: de wereld, het al is uiteindelijk met zichzelf in harmonie.<\/p>\n\n\n\n

Maar er is een probleem. Die goedheid zie je niet\nzomaar, laat staan de harmonia terrestra <\/em>op\ndeze aarde: dat alles klopt met alles<\/em>,\ndat alles in \u2018harmonie\u2019 is met elkaar. Integendeel. Een oppervlakkige\nbeschouwer van het wereldgebeuren neemt veel disharmonie waar, hoort\ndissonanten, ziet geen \u2018concordia\u2019, maar discordia\u2026 t is hier vaak een kakofonie <\/em>in plaats van symfonia, chaos\nin plaats van kosmos\u2026<\/p>\n\n\n\n

De kerkvaders, die ook niet blind waren, geloofden toch\nin die harmonia mundi. <\/em>Ookal was het\nparadijs verloren, toch was de goede <\/em>schepping\nniet tenietgedaan. Temidden van de chaos moet kosmos<\/em> te vinden zijn, temidden van kwetsuren, moet heelheid\nbestaan: ook objectief\u2026 vonden zij. Concordia\ndiscors<\/em>: Concordia is het hoofdwoord, discordia slecht bijkomend. <\/p>\n\n\n\n

Het kwaad blijft principieel accidenteel. <\/p>\n\n\n\n

Dus: er moet geloofd en gezocht worden naar overeenstemming, ook van hetgeen dat niet overeenstemt. Dat was hun levensovertuiging, en de muziek <\/em>speelde daarin een belangrijke rol. Men zocht met alle vermogens die men had, van de ziel, van het verstand en zeker ook met alle zintuigen\u2026 naar die harmonia Mundi, men wilde de musica mundana <\/em>horen. En zo zag men harmonie en schoonheid <\/em>in de beweging der hemellichamen (muziek der sferen<\/em>) en in de mens zelf en in de wereld.. en men zag die in de wonderlijke communicatie tussen tussen ziel en lichaam. En ook daar hoorde men veel dissonanten, zeker als de mensen elkaar op de huid gingen zitten, veel concordia discors. <\/em>Maar zo vond men –  Je kunt toch niet niet geloven <\/em>dat er uiteindelijk geen harmonie zal zijn.<\/p>\n\n\n\n

Misschien helpt het om je God de Schepper voor te\nstellen als een kunstenaar (een Musicus<\/em>),\neen componist, die de ganse schepping in het aanzijn musiceerde<\/em>. Het universum is zijn lied, het heelal zijn compositie.\nClemens van Alexandri\u00eb zei het zo: \u201cGod componeerde de hele schepping door er\nmelodie in aan te brengen; Hij bracht de discordia<\/em>\nvan de verschillende elementen samen in \u00e9\u00e9n concert<\/em>.\nHet is een kwestie van verhoudingen tot elkaar, in ruimte en tijd. Daar is\nspanning, maar uiteindelijk worden die opgelost in harmonie\u2026<\/p>\n\n\n\n

De hemelse muziek en die menselijke emanaties daarvan\ndie zijn enkel hoorbaar met een \u2018geestelijke oor\u2019. Het is musica speculativa. <\/em>En toch is ze re\u00ebel.  <\/p>\n\n\n\n

Je kunt er nl. een zwakke afschaduwing van horen\u2026 in wat\nwij gewoonlijk muziek<\/em> noemen\u2026.\nvolgens de Oudheid dus de minst volmaakte vorm, maar de enige die echt hoorbaar <\/em>is: de musica instrumentalis<\/em>\u2026 De muziek, die\nwij maken. <\/p>\n\n\n\n

Welnu: Vorsten zouden \u2013 net als God \u2013 ook als een Musicus <\/em>het hun toevertrouwde rijk\nmoeten besturen. En ook hier geldt: En ook hier geldt: concordia discors<\/em>\u2026 Dissonanten hebben hun plaats, maar binnen een\nnaar harmonie neigend geheel. Dat is de roeping van de vorst. Was de ideale\nkoning in de bijbel niet David\u2026 En was David niet degene die de discordia <\/em>die Saul teisterde met zijn\nzang heeft verdreven. En is hij niet de zanger\/dichter bij uitstekt: de\nPsalmen.<\/p>\n\n\n\n

Geen wonder dus dat elke christelijke koning <\/em>en elke bisschop, en zeker de\npaus een hofkapel moet hebben. \u2013 en nu zijn we bij deel 1 van het programma. <\/p>\n\n\n\n

Als representant van de meestermusicus God, investeert hij in muziek. Dagelijks klinkt die aan het hof (kerkelijk en wereldlijk). Motetten klinke bij de metten, de lauden, de vespers, de completen. De musici zingen en spelen tijdens de uitgebreide processies door de kerk die voorafgingen aan de mis. <\/p>\n\n\n\n

Op zon- en feestdagen was\nquasi de hele dag muziek.<\/p>\n\n\n\n

De composities waren niet\nbestemd voor een groot publiek, maar hoorden tot het kerkelijk hofritueel<\/em>. Het bevestigt de link tussen\nde aardse macht en de hemelse. Het stelt die a.h.w. present. Hierbij is het genre dat\nwij Motetten <\/em>noemen de meest complexe muziekvorm, waarin de\ncomponist zijn kunnen kan tonen.<\/em>En natuurlijk kon de\nkoning dat ook, was hij niet Gods representant op aarde, was hij niet net als\nde Schepper een musicus, wiens regering op wonderbaarlijke wijze de spanningen\nin de samenleving beheerde\u2026.<\/p>\n\n\n\n

En als hij niet zelf kon,\ndan was er vast wel een hofmusicus die stiekem een handje toestak.<\/p>\n\n\n\n

Gloria van “Roy\nHenry<\/strong>.. moet dus van zijn <\/em>vakmanschap getuigen.<\/p>\n\n\n\n

Het Ave regina van\nWalter Frye<\/strong> is een voorbeeld van zo’n complex motet, De musici spelen\nverschillende versies: een 3stemmige, een 4stemmige, en een versie uit een 15e\neeuws orgeltabulatuur, waarbij de bovenste stem bont versierd (gediminueerd)\nis.<\/p>\n\n\n\n

Op het continent was Dufay<\/strong>\nde grote componist, eerst in Cambrai, (Noord-Frankrijk viel onder de\ninvloedssfeer van Bourgondi\u00eb). De aartsbisschoppelijke kathedraal werd bestuurd\ndoor een groep kanunniken, waartoe Dufay behoorde. Hij kreeg een training als\nkoorjongen vanaf 1409. 1439 keerde hij terug naar Cambrai waar hij een\nkanunnikpositie aanvaardde hem verleend door paus Eugenius IV. Verder werkte\nhij lange tijd in Itali\u00eb, o.a. bij de pauselijke kapel en vele andere steden,\ntevens in Savoye. <\/p>\n\n\n\n

Vergene bella<\/strong> is een motet op tekst van Petrarca.<\/p>\n\n\n\n

Ook een Vlaamse componist\nkon niet ontbreken, Johannes Touront<\/strong>, .. van Torhout <\/em>(keizerlijke hofkapel actief). Zijn compositie nog 18\nverschillende kopie\u00ebn bewaard\u2026<\/p>\n\n\n\n

  • Roy Henry                                      Gloria                    <\/li>
  • 1386 – 1422<\/li>
  • Walter Frye                                     Ave regina caelorum<\/li>
  • ? – 1475<\/li>
  • Johannes Touront                            O gloriosa regina<\/li>
  • ca. 1450 – ca. 1480<\/li>
  • Guillaume Dufay                             Vergene bella<\/li>
  • ca. 1397 – 1474<\/li>
  • <\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Luther is helemaal opgevoed in deze\nopvatting van muziek. Hij onderschreef deze visie op muziek ook volkomen. Zijn\nlofprijzingen op de muziek als Gods allerhoogste gave aan de mens, zijn passie\nvoor het muziekonderwijs op school: ze kaderen allemaal in deze visie op\nmuziek, die present stelt dat er in een gebroken wereld heelheid <\/em>is. <\/p>\n\n\n\n

    Hij adviseerde niet voor niets een\nneerslachtige collega, die orgel speelde, om niet te blijven tobben, maar op te\nstaan, een orgeltgrapper onder de arm te nemen en te gaan spelen. En dan moest\nhij zeggen: <\/p>\n\n\n\n

    Zo, duivel, nu is het met je macht gedaan, want ik ga muziek maken\u2026 <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

    Luthers favoriete componist was Josquin de Prez<\/em>, een Vlaamse meester van\nhet contrappunt.Die kon als geen\nander de noten laten doen wat ze moesten doen: de goddelijke volmaaktheid uitdrukken, de eenheid der tegendelen\nvormgeven. <\/em><\/p>\n\n\n\n

    Waar Luther tegenaan liep, was dat binnen het wereldbeeld van toen er geen enkele speelruimte overbleef voor dissidente stemmen<\/em>. Alles was met alles verknoopt, kerk en staat, absolute macht. De compositie van de wereld was volledig dichtgetimmerd. <\/em>De paus dekte de keizer, de keizer knapte het vuile werk op voor de paus. Op een bepaald moment kwam Luther tot de conclusie dat wat zij deden moest worden tegengesproken. En als je daar tegenin gaat, krijg je problemen. Om in de Beeldspraak te blijven: Luther was een dissonant, die zich niet liet oplossen. Men probeerde hem een toontje lager te laten zingen, maar hij weigerde. En dan krijg je problemen.<\/p>\n\n\n\n

    Uit de kerk gezet (heel kort evoceren). <\/p>\n\n\n\n

    Maar hij liet zich niet doen\u2026 Ook liet hij zich de muziek niet afnemen. Integendeel. <\/p>\n\n\n\n

    Hij beoefende en beleefde de musica instrumentalis<\/em> intens. Hij zong, hij speelde luit. Hij beheerste het contrapunt voldoende om ook zelf eenvoudige zettingen te maken. Maar bovenal: Het evangelie klonk hem letterlijk <\/em>als muziek in de oren. <\/p>\n\n\n\n

    Muziek en zang zijn met het evangelie verbonden. Muziek is geen illustratie, geen ornament, maar:<\/p>\n\n\n\n

    Muziek is een modus waarin het evangelie effectief verkondigd wordt. Het is \u2018viva vox evangelii\u2019 Het staat op gelijk niveau met de (preek, homilie). Het is performante evangelieverkondiging = dat je \u2018gemoed verkwikt\u2019 wordt, dat je voelt dat je \u2018vrolijk\u2019 wordt. <\/p>\n\n\n\n

    • De \u2018koralen\u2019 als de stem van het volk, tevens (of misschien wel primair) voor \u2018thuis\u2019 en catechese<\/li>
    • Gebeden, psalmen, verkondigende, \u2018leerrijke liederen\u2019.<\/li>
    • De betekenis van \u2018kerkmuziek\u2019 wordt versterkt:<\/li><\/ul>\n\n\n\n

      Zonder Luther geen Bach..<\/h2>\n\n\n\n

      Hij maakte de teksten zelf, en soms ook de melodie\u00ebn\nerbij. In de stijl van de meesterzanger. Phonascus..<\/p>\n\n\n\n

      Z\u2019n eerstelingen : twee ballades \u2013 wat enkele Antwerpse knapen is overkomen, — wat hem als vertwijfelde mens is overkomen, nl. Dat God hem zomaar heeft geredt. Wij gaan nu naar de tijd\nvan Luther met een wederom Antwerpse componist: Willem Ceuleers, die “ein neues Lied<\/strong>” van Luther\nkortelings zelf heeft getoonzet.<\/p>\n\n\n\n

      Vervolgd wordt met een drietal Lutherkoralen<\/strong> getoonzet door\nJohann Hermann Schein. De (wisselende) instrumentatie is van ons. Het Vater unser<\/strong> tevens in een\nkoraalvoorspel van Georg B\u00f6hm, leraar van Bach.<\/p>\n\n\n\n

      • Martin Luther\/Willem Ceuleers        Ein neues Lied<\/li>
      • 1483 – 1546        geb. 1962 <\/li>
      • Johann Hermann Schein                  – Nun freut euch<\/li>
      • 1586 -1630                                      – Christ lag in Todesbanden<\/li>
      •                                                        – Vater unser im Himmelreich   <\/li>
      • Georg B\u00f6hm                                    Koraalvoorspel “Vater unser im Himmelreich”<\/li>
      • 1661 – 1733<\/li>
      • <\/li><\/ul>\n\n\n\n

        Geen onderscheid tussen\nwereldelijke of geestelijke muziek.<\/h3>\n\n\n\n

        Why should the devil have all the good music\u2026
        Fout – te negatief: Waar mensen samen zijn en goede muziek maken, heeft de duivel geen kans<\/em><\/p>\n\n\n\n

        Het volgende blok toont\nhoe een melodietje zowel gebruikt wordt voor een eenvoudig liedje: als voor\nmeer serieuze muziek: een 4 stemmig koraal met de tekst “Von Gott will ich\nnicht lassen”, een triosonate, waarbij het lied gevarieerd wordt, een\ndans: Allemande<\/strong> (van een Antwerps\ncomponist) en uiteindelijk de koraalbewerking van Bach. <\/p>\n\n\n\n

        • Europees erfgoed<\/li>
        • De oudste tekstoverlevering is Italiaans: La monaca<\/em> <\/li>
        • Madre non mi far monaca, che no mi voglio fare\u2026 <\/li>
        • mama, laat mij geen non worden!<\/em><\/li><\/ul>\n\n\n\n

          De melodie \u201cUne jeune fillette de grand’ valeur\u201d [\u2018vocale\nallemande\u2019 \u2013 a combination of dance and folk music lyrics voor het eerst :\nin \u201cRecueil de plusieurs chansons divis\u00e8\nen trois parties\u201d a collection of “Voix de Ville” <\/em>published by\nJehan Chardavoine (1537-c. 1580) in Lyon, France in 1557.<\/p>\n\n\n\n

          Une jeune fillette<\/em>
          De noble coeur<\/em>
          Plaisante et joliette<\/em>
          De grand\u2019 valeur,<\/em>
          Outre son gre on<\/em>
          l\u2019a vendu\u2019 nonette,<\/em>
          Cela point ne luy haicte<\/em>
          Dont vit en grand\u2019 douleur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

          • Allerlei vrome toepassingen, m.n. in Frankrijk\u2026 Maria, kerst.. > Noels. <\/li>
          • Maar dan parallel daaraan ook een Duitse lijn: <\/li>
          • Werelds: lente: Ich ging einmal spazieren..<\/em><\/li>
          • Gewijde tekst: Ludwig Helmbold<\/strong> aparte druk in 1563<\/strong>. Von Gott will ich nicht lassen\u2026<\/em>EKG 283<\/li>
          • Zelfs melodie EKG 9: \u201cMit Ernst, o Menschenkinder\u201d.<\/em><\/strong> (bij ons: Verwacht de komst des Heren..’<\/li><\/ul>\n\n\n\n

            Zeer populair.. Bij ons vooral in de periode van de\n80jarige oorlog, bijtende anti-paapse liederen\u2026<\/p>\n\n\n\n

            • Johannes Eccard                              Koraal “Von Gott will ich nicht lassen”<\/li>
            • 1553 – 1611<\/li>
            • Anonym                                          “Madre non mi far monaca”<\/li>
            • Francesco Turini                             Sonate \u201cE tanto tempo hormai\u201d<\/li>
            • ca. 1595 – 1656<\/li>
            • Emmanuel Adriaenssen                   Allemande \u201cLa nonette\u201d uit:<\/li>
            • 1540\/1555 – 1604                             Pratum Musicum 1584, Antwerpen<\/li>
            • Johann Sebastian Bach                    Koraalbewerking <\/li>
            • 1685 -1750                                     “Von Gott will ich nicht lassen”<\/li><\/ul>\n\n\n\n

              Zonder Luther geen Bach.<\/h3>\n\n\n\n

              Derde triosonate voor\norgel, die The Great Charm<\/em> al eerder\nheeft uitgevoerd in de bezetting blokfluit in g, traverso en B.C. Gekoppeld aan delen uit BWV\nCantate 76 (nr 2\u2026, later ook uitgevoerd als Hervormingscantate). De openingssinfonia van het\ntweede deel van deze cantate is = het eerste deel van de orgelsonate. <\/p>\n\n\n\n

              Bach was nl. heel pragmatisch (hij had uit zijn Weimar en K\u00f6thense tijd) nog stapels concerten <\/em>liggen :brandenburgse concerten). Ook zijn bekende orgelwerken, zoals de sch\u00fcbler Chorale <\/em>vaak bewerkingen van aria\u2019s. \u2026 <\/p>\n\n\n\n

              Rollen om: nemen de beide\nsoli voor alt: rec\/arioso en aria en omlijsten die met de andere delen van de\nsonate\u2026. Soort nieuwe cantate. <\/p>\n\n\n\n

              Musici en componisten\nwaren altijd afhankelijk van de mogelijkheden die de machthebbers (het geld)\nhen boden. Zij moesten zich voegen naar de wensen van hun broodheren, maar gingen\ndaar vaak pragmatisch en tegelijk creatief mee om. <\/p>\n\n\n\n

              De charme van The Great\nCharm is dat zij eigenlijk hetzelfde doen: zij passen de muziek aan onze\nmogelijkheden en zo ontstaat er iets nieuws. <\/p>\n\n\n\n

              Mocht u nog eens iets\nhelemaal nieuws willen horen indezelfde muzikale taal als die van Bach, dan \u2026\n28\/10\u2026 Ceuleers.<\/p>\n\n\n\n

              • Johann Sebastian Bach                    (Orgel)triosonate IV\/Cantate 76<\/li>
              •                                                        – I Adagio\/vivace (= sinfonia cantate)<\/li>
              •                                                        – Rec. arioso “Ich f\u00fchle (cantate)<\/li>
              •                                                        – II Andante<\/li>
              •                                                        – Aria “Liebt ihr That”(cantate)<\/li>
              •                                                        – III Un poco allegro<\/li>
              • <\/li><\/ul>\n\n\n\n

                Uitgaan van de invloed\ndie de geestelijke  en wereldlijke machten hebben uitgeoefend op de muziek\nen mogelijk vice versa. Ons te laten inspireren tot een interessant,\nafwisselend programma met prachtige muziek.<\/p>\n\n\n\n

                Ik was juist een studie\naan het lezen van Robert Nosow: Ritual\nmeanings in the 15th- century Motet<\/em>, waarin o.a. beschreven wordt hoe\nbelangrijk de rol van de (kerk)muziek was aan het hof van Henry IV (-1422) en\nV. Henry IV had een hofkapel van vele musici, die de opdracht hadden dagelijks\nvoor muziek te zorgen (dus ook te componeren). <\/p>\n\n\n\n

                Dagelijks moesten de\nkoninklijke chaplains toezien op de hoogmis en de vier canonische offices :\nmetten, lauden, vespers en completen. De mis werd voorafgegaan door een\ndagelijkse processie vanaf het koor, cirkelend door de kapel alvorens terug te\nkeren bij het koor aan de westdeur.<\/p>\n\n\n\n

                Op zon- en feestdagen was\ner de hele dag muziek, de hofkapel reisde mee naar alle belangrijke\nevenementen. De Koninklijke Kapel reisde dus, maar hoofdzetel was St.Stephen’s\nChapel bij Westminster Palace.<\/p>\n\n\n\n

                De zo ontstane\ncomposities waren dus geschreven door vakmensen. Het publiek bestond uit\nkenners, het volk mocht het meestal alleen van een afstand horen, maar bij de\nterugkeer van Henry na de gewonnen veldstag bij Agincourt (1415) was het groot\nfeest: 20.000 burgers verwelkomen hem 4 mijl voor Londen in een processie met\nmuziek.: o.a. een Latin song, bij London Bridge; een 3-stemmig motet Ave rex\nAnglorum\/Flos mundi\/Miles Christi.<\/p>\n\n\n\n

                Motetten waren de meest complexe\nmuziekvorm, waarin de componist zijn kunnen kon tonen.<\/em><\/p>\n\n\n\n

                Er waren 3 categorie\u00ebn\nmotetten <\/p>\n\n\n\n

                – processie v\u00f3\u00f3r de\nhoogmis in de kon. kapel<\/p>\n\n\n\n

                – motetten en anthems\ngeschreven voor memorials, of suffrages, die de traditionele vorm namen van\nantiphon, versicle en collect, waarin motet of anthem de plainchant antiphon\nverving’ (de drie memorials na de hoogmis<\/p>\n\n\n\n

                – de 6 memorials na de\ncompline b.v. Thomas Damett Beata Dei genitrix (The Great Charm heeft dit\nopgenomen op zijn CD uit 2011).<\/p>\n\n\n\n

                Op zon- en feestdagen\nkonden de zangers van de kon. kapel een duizelingwekkend aantal polyfone werken\nverzorgen.<\/p>\n\n\n\n

                De (uiteraard\nhandgeschreven) zogenaamde “codices”, waren zo gewild dat zij\nveelvuldig gekopi\u00eberd werden en hun weg vonden door heel Europa.<\/p>\n\n\n\n

                De koning kon zelf componeren.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

                Ons programma begint met\neen Gloria van “Roy Henry<\/strong>“, dat getuigt van zijn vakmanschap.<\/p>\n\n\n\n

                Het Ave regina van\nWalter Frye<\/strong> is zo’n complex motet. Wij spelen verschillende versies: een\n3stemmige, een vierstemmige (de 4e stem is later bijgevoegd), en een versie uit\neen 15e eeuws orgeltabulatuur, waarbij de bovenste stem tamelijk bont versierd\n(gediminueerd) is.<\/p>\n\n\n\n

                In de 15e eeuw was dit\nsoort (complexe) muziek in Europa onderdeel van processies ter gelegenheid van\nfeesten (als connectie met het sacrale). Complex<\/strong>:\nvergeten wij niet de complexiteit van de Gotische kathedralen.<\/p>\n\n\n\n

                Op het continent was Dufay<\/strong>\nde grote componist, eerst in Cambrai, (Noord-Frankrijk viel onder de\ninvloedssfeer van Bourgondi\u00eb). De aartsbisschoppelijke kathedraal werd bestuurd\ndoor een groep kanunniken, waartoe Dufay behoorde. Hij kreeg een training als\nkoorjongen vanaf 1409. 1439 keerde hij terug naar Cambrai waar hij een\nkanunnikpositie aanvaardde hem verleend door paus Eugenius IV. Verder werkte\nhij lange tijd in Itali\u00eb, o.a. bij de pauselijke kapel en vele andere steden,\ntevens in Savoye. <\/p>\n\n\n\n

                Vergene bella<\/strong> is een motet op tekst van Petrarca.<\/p>\n\n\n\n

                Wij hebben ook een motet\ngeplaatst van de Antwerpse 15e eeuwse componist Johannes Touront<\/strong>,\nwaarvan nog 18 verschillende kopie\u00ebn bewaard gebleven zijn.<\/p>\n\n\n\n

                Wij slaan de\nbelangrijkste periode van de kerkmuziek: de Renaissance over. Daarvoor is de ad\nhoc samenstelling van ons ensemble minder geschikt. <\/p>\n\n\n\n

                Wij gaan nu naar de tijd\nvan Luther met een wederom Antwerpse componist: Willem Ceuleers, die “ein neues Lied<\/strong>” van Luther\nkortelings zelf heeft getoonzet.<\/p>\n\n\n\n

                Vervolgd wordt met een drietal Lutherkoralen<\/strong> getoonzet door\nJohann Hermann Schein. De (wisselende) instrumentatie is van ons. Het Vater unser<\/strong> tevens in een\nkoraalvoorspel van Georg B\u00f6hm, leraar van Bach.<\/p>\n\n\n\n

                Het volgende blok toont\nhoe een melodietje zowel gebruikt wordt voor een eenvoudig liedje: mama, laat\nmij geen non worden! als voor meer serieuze muziek: een 4 stemmig koraal met de\ntekst “Von Gott will ich nicht lassen”, een triosonate, waarbij het\nlied gevarieerd wordt, een dans: Allemande<\/strong>\n(van wederom een Antwerps componist) en uiteindelijk de koraalbewerking van\nBach. Wat de titel “e tanto tempo hormai” betekent hebben wij niet\nkunnen achterhalen.<\/p>\n\n\n\n

                Tot slot Bach. Wij hebben\nzijn derde triosonate voor orgel, die The Great Charm al eerder heeft\nuitgevoerd in de bezetting blokfluit in g, traverso en B.C. gekoppeld aan delen\nuit Cantate 76, een Luthercantate. De openingssinfonia van deze cantate is\nnamelijk gelijk aan het eerste deel van de orgelsonate. Verder spelen wij de\nbeide soli voor alt: arioso en aria, omlijst met de andere delen van de sonate.<\/p>\n\n\n\n

                Musici en componisten\nwaren altijd afhankelijk van de mogelijkheden die de machthebbers (het geld)\nhen boden. Zij moesten zich soms vaak voegen naar de wensen van hun broodheren,\nwerden beknot in hun muzikale vrijheid, maar wisten toch meestal creatief\ndaarmee om te gaan en er iets bijzonders van te maken. Wij doen hetzelfde: wij\npassen de muziek aan onze mogelijkheden aan en dat heeft ons ge\u00efnspireerd dit programma\nte ontwerpen en te instrumenteren naar onze inzichten.  <\/p>\n\n\n\n

                Cantate CEULEERS
                <\/p>\n\n\n\n

                De verluchtingen werden verzorgd door\nhet Parijse atelier van Johannes Grusch, dat ook het beroemde missaal van Rouen\nvoor zijn rekening had genomen. De miniatuur op de eerste pagina illustreert de\nindeling van de muziek zoals die werd voorgesteld door Anicius Boethius:\nvolgens zijn theorie behoort de muziek tot de wiskundige disciplines en kan ze\nonderverdeeld worden in de \u2018musica\nmundana\u2019<\/strong> (een algemene kracht die het hele heelal doordringt), \u2018musicahumana\u2019<\/strong> (het principe dat mensen\nbindt, spirituele en fysieke harmonie) en \u2018musica\ninstrumentalis\u2019 <\/strong>(voortgebracht door stem of instrumenten). Vanwege deze\nminiatuur stond het boek in de bibliotheek van de de\u2019 Medici overigens\ngerangschikt bij de andere wetenschappen van het quadrivium \u2013 waaronder\nastronomie en geometrie.<\/p>\n\n\n\n

                Alles is met alles verknoopt\u2026 kerk\nstaat, onlosmakelijk.<\/p>\n\n\n\n

                Als je daar tegenin gaat, krijg je\nproblemen.<\/p>\n\n\n\n

                = Luther
                <\/p>\n\n\n\n

                Johannes Touront<\/strong>\n(ou Johannes Tauranth ; fl.  1450\u20131480)\nest un compositeur probablement franco-flamand, actif dans le troisi\u00e8me quart\ndu xve si\u00e8cle.<\/p>\n\n\n\n

                Johannes Touront, est tr\u00e8s probablement\nn\u00e9 en la petite ville (ou pr\u00e8s) de Torhout<\/em>,\nnon loin de Bruges. Retrouv\u00e9 en 2002, un document papal\ndans les archives du Vatican dat\u00e9 de juillet 1460 (seule source biographique\nsur le musicien)2, le cite en tant que clerc du dioc\u00e8se de Tournai3 et \u00ab\nHofkantorei \u00bb (chanteur) de l’empereur Frederick III4, poste qu’il occupe\njusqu’en 1467, lorsque son nom dispara\u00eet des comptes imp\u00e9riaux5.<\/p>\n\n\n\n

                Ses \u0153uvres subsistent dans les\nmanuscrits 88 et 89 de Trente (Castello del Buon Consiglio), le Schedelsches\nLiederbuch6 et dans d’autres sources d’Europe centrale (notamment le Codex\nSpeci\u00e1ln\u00edk), mais son style est clairement celui de sa formation en Flandre ou\ndes territoires francophones3.<\/p>\n\n\n\n

                Emanuel Adriaenssen<\/strong> Anvers entre 1540 et 55 et enterr\u00e9 dans la m\u00eame ville le\n27 f\u00e9vrier 1604, <\/p>\n\n\n\n

                luthiste, ma\u00eetre de musique et\ncompositeur <\/p>\n\n\n\n

                Emmanuel Adriaenssen alla \u00e9tudier \u00e0 Rome\nen 1574, ce qui explique les \u00e9l\u00e9ments italiens dans ses publications. Protestant\navant la prise de la ville d’Anvers en 1585, il se vit apr\u00e8s celle-ci contraint\nd’embrasser la foi catholique pour des raisons politiques.<\/em> Avec son fr\u00e8re Gysbrecht, il ouvrit une \u00e9cole de luth\n\u00e0 Anvers. Toutefois, en 1587, ils entr\u00e8rent en conflit avec la guilde des musiciens\nparce qu’aucun d’entre eux n’en \u00e9tait membre. Plus tard, cependant, Emanuel\naurait \u00e9t\u00e9 re\u00e7u franc-ma\u00eetre \u00e0 la guilde, car il employa parfois le titre de\nma\u00eetre. <\/p>\n\n\n\n

                Adriaenssen devint un bourgeois ais\u00e9 qui\nfr\u00e9quentait les milieux les plus \u00e9lev\u00e9s, o\u00f9 il faisait preuve de sa ma\u00eetrise du\nluth ; il fut probablement sollicit\u00e9 par les familles notables, qui admiraient\nsa virtuosit\u00e9. En quatre ans, il put\ns’acheter deux maisons au Meir \u00e0 Anvers.<\/em><\/p>\n\n\n\n

                Avec sa femme Sybilla Crelin,\nAdriaenssen eut six fils et une fille2. Quatre\nde ses fils furent peintres3 :<\/p>\n\n\n\n

                Alexander Adriaenssen, (Anvers,\n1587-1661) ;<\/p>\n\n\n\n

                Vincent Adriaenssen (Courtrai, 1595 \u2013\nRome, 1675) ;<\/p>\n\n\n\n

                Cornelis Adriaenssen (Anvers, 1596 –\n?, ?), sixi\u00e8me enfant ;<\/p>\n\n\n\n

                Nicolas (Niclaes) Adriaenssen\n(Anvers, 1598 \u2013 Leyde, 1649), huiti\u00e8me enfant.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                Ensemble The Great Charm PROGRAMMA  LUTHER Brasschaat 14 – 10 – 2017  Harmonia Mundi Voor de meeste mensen is \u2018Harmonia Mundi\u2019 niet meer dan de naam van een CD-label. Voor de Middeleeuwer en de mens van de Renaissance, Luther dus ook, ja tot ver in de nieuwe tijd was die term harmonia mundi veel meer. … Continue reading “Kerk, muziek en macht”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5781","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5781"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5785,"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5781\/revisions\/5785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/luther2017.procant.be\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}