Martin Luther https://luther.wursten.be Wie was dat en waarom zou ik hem moeten kennen ? Tue, 10 Jul 2018 07:23:31 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.9.8 https://luther.wursten.be/wp-content/uploads/2016/12/cropped-katharina_von_bora_marcowagner-luther2017-310512-bora_i-01-32x32.jpg Martin Luther https://luther.wursten.be 32 32 Wat heeft de Reformatie ons nu eigenlijk opgeleverd? https://luther.wursten.be/wie-heeft-de-reformatie-gewonnen/ https://luther.wursten.be/wie-heeft-de-reformatie-gewonnen/#respond Sun, 12 Nov 2017 15:55:55 +0000 https://luther.wursten.be/?p=4536 Continue reading "Wat heeft de Reformatie ons nu eigenlijk opgeleverd?"]]>
De Reformatie heeft ons zowel grotere vrijheden gegeven als vele nieuwe vormen van tirannie, stelt New York Times-columnist Ross Douthat
 

De westerse wereld weet niet echt wat zij aan moet met de vijfhonderdste verjaardag van de protestantse Reformatie. De machtige protestantse gevestigde orde die deze verjaardag uitbundig zou hebben gevierd, bestaat niet of nauwelijks meer. En in officiële kerkelijke kringen is het regel dat over de Reformatie wordt gesproken op een toon van spijt, zoals kinderen die jaren na een echtscheiding hopen op een gezamenlijke vakantie van het verdeelde gezin.

Intussen kan de geseculariseerde intelligentsia de verjaardag van de Reformatie alleen vieren in instrumentele termen. Vanuit het gezichtspunt van het liberalisme waren de meeste vaders van de Reformatie fundamentalisten en scherpslijpers, in sommige gevallen nog erger dan de katholieken tegen wie ze in het geweer kwamen. Als de lutherse en calvinistische opstanden al de moeite van het herinneren waard zijn, dan toch vooral als middelen voor secularisatie – voor de bevrijding van het individu uit de ketenen van het kerkelijk gezag, die de bloei van de wetenschap en het kapitalisme mogelijk maakte, de weg bereidde voor wereldse politiek en uiteindelijk de triomf van het liberalisme bewerkstelligde.

Het probleem van dit verhaal is dat het net als elke propaganda selectief is. De Reformatie en de godsdienstoorlogen hebben inderdaad het kerkelijk gezag verminderd, de politiek geseculariseerd en sommige soorten individualisme tot bloei gebracht.

Maar ze hebben ook de nieuwe goden van de moderniteit op de troon geholpen: de almachtige markt en de centralistische staat, die hun eigen gezag over het dagelijks leven vestigden, waarbij zij de verdeelde kerken tot dienstmeisjes en zondebokken reduceerden en het christendom als excuus voor plundering gebruikten, in plaats van als een tegenwicht tegen het botvieren van wereldlijke lusten.

Deze gelijktijdige expansie van commerciële en statelijke macht heeft de westerse wereld ordelijker, rationeler en veel welvarender gemaakt. Maar zij heeft ook wreedheid en onderdrukking mogelijk gemaakt op een gigantische schaal. Zij heeft enkele opmerkelijke experimenten in religieuze tolerantie opgeleverd, inclusief de Amerikaanse grondwet. Maar zij heeft ook seculiere vervolgingen aangemoedigd, waarbij de oorspronkelijke inquisitie bleek afstak. Zij opende nieuwe mogelijkheden voor denkers en ondernemende mensen. Maar zij verzwakte en vernietigde ook de plaatsen waar mensen zich konden terugtrekken van de handel en van de wereld. Zij heeft geleid tot grote sprongen voorwaarts in de gezondheid en de levensverwachting van ons allemaal. Maar zij heeft uiteindelijk ook de slechtste eigenschappen van het christendom, zoals antisemitisme en het streven naar de heilstaat, nieuw leven ingeblazen in communistische en fascistische experimenten die miljoenen slachtoffers hebben gemaakt.

Het is mogelijk om je een wereld voor te stellen waarin het westerse christendom verenigd zou zijn gebleven, maar waarin Europa de verworvenheden van de wetenschap zou hebben geweigerd, de kerk in permanente corruptie zou zijn weggezakt en waarin de legers van het Ottomaanse Rijk Europa de genadeslag zouden hebben toegebracht. Het is ook mogelijk je een wereld voor te stellen waarin een onverdeelde katholieke kerk de wetenschap en de techniek zou hebben aangewend voor haar eigen totalitaire doeleinden om een theocratische dictatuur te vestigen.

Maar mijn eigen (subjectieve, katholieke) veronderstelling luidt dat de opmars van de commercie en de staat onvermijdelijk was, ongeacht de eenheid of de verdeeldheid van de christenen. Ook een kerk die ongedeeld zou zijn gebleven zou er waarschijnlijk niet in geslaagd zijn de moderne wetenschap en het kapitalisme in de wieg te smoren. Maar misschien zou die onverdeelde kerk wel een sterker moreel tegenwicht hebben geboden tegen de nieuwe machten en een sterkere kracht tegen de hebzucht en het seculiere absolutisme zijn geweest zijn dan de gescheiden kerken.

De moderne wereld heeft ons veel zegeningen gebracht – en het feit dat katholieken en protestanten nu samenleven zonder bloedvergieten is daar zeker een van. Maar om te veronderstellen dat deze scheiding een noodzakelijk middel was om een gelukkig seculier en liberaal einddoel te bereiken, zou impliceren dat we de afloop van het verhaal al kennen – ook al heeft dat verhaal ons tot dusver zowel grotere vrijheden gegeven als vele nieuwe vormen van tirannie.

© The New York Times (verschenen in De Volkskrant, 4/11/2017)

]]>
https://luther.wursten.be/wie-heeft-de-reformatie-gewonnen/feed/ 0
95 theses on Luther & The Protestant Reformation https://luther.wursten.be/95-theses-on-luther-the-protestant-reformation/ https://luther.wursten.be/95-theses-on-luther-the-protestant-reformation/#respond Sun, 12 Nov 2017 15:16:43 +0000 https://luther.wursten.be/?p=4526 Een van de betere promostunts… (voor het Lutherboek van prof. Richard Rex), en daarbij nog vaak de nagel op de kop ook. Hier de link en daaronder een screenshot van de eerste vijf…

 

 

]]>
https://luther.wursten.be/95-theses-on-luther-the-protestant-reformation/feed/ 0
Lyndal Roper’s boek over Luther https://luther.wursten.be/lyndal-ropers-boek-over-luther/ https://luther.wursten.be/lyndal-ropers-boek-over-luther/#respond Sat, 08 Apr 2017 15:54:33 +0000 https://luther.wursten.be/?p=1372 Continue reading "Lyndal Roper’s boek over Luther"]]> Ik heb dit boek eindelijk in mijn bezit. Een eerste steekproefse lezing stelt mij niet teleur. Hier doet iemand met grote kennis van zaken en op grond van diepe kennis van Luthers tijd, zijn brieven, vertrouwdheid met de omstandigheden waarin hij leefde, en omringd door andere mensen, een poging om te begrijpen wat hij deed en waarom, als mens. De stukken die ik las over de mijnbouw in Mansfeld, zijn debat met Eck, zijn huwelijk met Katarina, vond ik stuk voor stuk sterk. Mw. Roper kent de theologie, maar weet ook dat er onder alles ook andere zaken schuilgaan. Toch werd – in elk geval in dat wat ik totnutoe heb gelezen – deze achterdochtige lezing nooit negatief. Het maakte het beeld enkel voller. Wel las ik iets teveel over ‘vaderbinding’ en opstand. Erikson met zijn Young man Luther heeft deze interpretatiesleutel ook al geprobeerd en het resultaat was interessant, maar beperkt… Maar voorlopig een aanrader.

[lees hier de review na het boek te hebben uitgelezen]

 

]]>
https://luther.wursten.be/lyndal-ropers-boek-over-luther/feed/ 0
Why should the devil have all the good music? https://luther.wursten.be/why-should-the-devil-have-all-the-good-music/ https://luther.wursten.be/why-should-the-devil-have-all-the-good-music/#respond Wed, 01 Mar 2017 09:56:05 +0000 https://luther.wursten.be/?p=1340 Continue reading "Why should the devil have all the good music?"]]>

Why Should the Devil Have All the Good Music?

  • vraag: Heeft Luther dat gezegd?  
  • antwoord: Neen, want hij sprak geen Engels (sorry).
  • antwoord: Neen. Ook in het Duits zou hij zoiets niet gezegd kunnen hebben.
  • argument: Wat Luther gezegd heeft over muziek heeft een veel positievere klank en een veel breder toepassingsgebied.

Sinds de jaren 1970 wordt dit citaat (‘quote’) vaak aan Luther toegeschreven. Hij zou dan – bijv. tijdens een verhitte discussie over de vraag of kerkmuziek nu wel of niet mocht blijven – uitgeroepen hebben: “Maar waarom zou de duivel met alle goede muziek moeten gaan lopen !  Wij kunnen daar toch ook iets voor in de plaats stellen” (of zoiets, en natuurlijk in het Duits dan). Het feit dat dezelfde spreuk ook is toegeschreven aan Charles Wesley (Methodist), William Booth (Leger des heils) en zelfs Isaac Watts (Anglicaans lieddichter) en enkel bekend is ‘in het Engels’, doet je vermoeden dat het wel eens een zwerfquote kan zijn die de ‘eigen zaak’ gewicht moet verlenen door hem met het gezag van ‘x’ te voorzien (gelieve voor ‘x’ in te vullen de naam van een autoriteit in de betreffende traditie).

Facts: Why Should the Devil Have All the Good Music? is een zin uit een fantastisch lied van Larry Norman, waarmee hij zijn eigen activiteiten in de wereld van de rock ‘n roll verdedigde als evangelisch christen.

 

Hij maakte het tot de strijdkreet van de christelijke jongelui, die ook electrische gitaren en een drumstel in de kerkdienst wilden en botsten op het kerkelijk establishment. Tegelijk werd het de slogan van de christelijke popmuziek, die zich – vanuit de USA – als een apart circuit ontplooide om het gat in de markt van de beat-generation te vullen (dit tot grote ergernis van Larry Norman, die juist géén tweedeling wilde). De zin zelf geeft daar natuurlijk wel aanleiding toe door de muziek te typeren als een arena waar God en de duivel met elkaar vechten om de lekkerstse brokken. Ik vrees dat Larry Norman zo ongewild de achterdocht tegen de popmuziek in christelijke kringen juist heeft versterkt. Muziek is volgens deze quote of van de duivel of van God? En ter beoordeling worden je dan twee criteria aangereikt: de persoon van de muzikant wordt belangrijk: “Is he a re-born christian or not? If so, okay; if not, beware!”; En de tekst zelf: Is die christelijk (of in elk geval niet anti-christelijk), dan mag het, anders moet je oppassen, want dan is de kans groot dat de duivel in het spel is. En we zijn vertrokken voor eindeloze porties gekwezel, complottheorieën en bang-makerij.

Deze simplistische  tweedeling van de wereld is Luther totaal vreemd. Volgens hem is de hele wereld van God met alles erop en eraan. De duivel kan die altijd proberen te kapen – aldus Luther – en wel vooral daar waar je het niet verwacht (bijv. – nog steeds volgens Luther: in het streven van de mens om ‘gode-welgevallig’ te worden – werk-heiligheid noemde men dat vroeger). Ja, denk daar maar eens over na!

Luther zou zich dus bij deze vraagstelling omdraaien in zijn graf vanwege het simplisme en vooral omdat men God van z’n eer berooft door zoveel macht toe te schrijven aan de duivel: godslasterlijk. Luther’s visie is eenvoudiger en dieper (en dit zijn twee echte quotes van Luther):

Musica est donum Dei Optimi (muziek is een geschenk van de Allerhoogste God).

Waar mensen samen goede muziek maken, heeft de duivel geen kans !

Punt aan de lijn. Natuurlijk probeert de duivel dat geschenk te stelen, maar hij zal nooit meer worden dan een slechte imitator, verkoper van surrogaat; het zal slechte muziek zijn. Hij is immers niet meer dan de ‘aap van God’. Hij kan niet zelf ‘scheppen’. Hij is niet creatief, dat is enkel God ! 

Per deductie: Als je Luthers stelling omkeert: waar je slechte muziek maakt, daar heeft God het moeilijk en is de kans groot dat de duivel zich in z’n handen (nu ja, bokspoten) wrijft. 

  • Meer over Luther en de muziek lees je hier 
  • En hier vind je nog iets over de echte oorsprong van de quote ‘Why should…’ 

 

]]>
https://luther.wursten.be/why-should-the-devil-have-all-the-good-music/feed/ 0
vergissen is menselijk https://luther.wursten.be/vergissen-is-menselijk/ https://luther.wursten.be/vergissen-is-menselijk/#respond Fri, 23 Dec 2016 09:01:33 +0000 https://luther.wursten.be/?p=983 priester: ‘Uw Luther heeft zich vergist op heel wat punten…. ‘
dominee: ‘Vergissen is menselijk! … en wat mij aan uw paus zo goed bevalt is dat hij zo menselijk is!!’

]]>
https://luther.wursten.be/vergissen-is-menselijk/feed/ 0
Dank je Luther… https://luther.wursten.be/dank-je-luther/ Mon, 31 Oct 2016 08:36:35 +0000 https://luther.wursten.be/?page_id=137 Continue reading "Dank je Luther…"]]> Lig je daar lekker te wachten op de eeuwigheid, word je door REFO500 weer van onder het stof gehaald en opgevoerd als nieuwe superster. Geleerden, kerken, toeristenburo’s: ze vinden je plots weer geweldig. Terwijl je eigenlijk 500 jaar geleden niet meer wou dan schaven aan de kerk: ‘Reform’, ‘Reformatie’; en grondig, dat zeker, maar geen splitsing, laat staan oorlog. Maar ja, je nam alles ook zo serieus, en persoonlijk Die 95 academische stellingen: dat is nog tot daaraan toe, maar dat je dan vlak erna in het Duits ook nog een korte samenvatting ervan publiceert… Dat is not done. Daarmee lag de zaak op straat. En het was toch al zo’n complexe materie, èn explosief, want het ging om geld en macht… En je wist het! Neen, hang nu niet de naïeveling uit: je wist wat je deed, je hebt bewust aan de knoppen gezeten… Je wist natuurlijk niet wat er zou gaan gebeuren, maar dàt er reactie zou komen, je maakt me niet wijs dat je dat niet doorhad. Je hebt het uitgelokt.

En ja, je temperament. De toon van sommige van die stellingen, wel een beetje scherp hoor; en als ik dan dat Duitse boekje lees waarin je even kort toelicht wat je gedaan hebt, ai, ai: Je laat je teksten voortaan beter een nachtje liggen voor je ze publiceert… Of beter: vraag je vrienden om de teksten even na te lezen voor je op ‘verzenden’ drukt.

Maar goed: alles wat je in je leven hebt laten drukken samengenomen: het zijn niet je polemische geschriften, ook niet je theologische werken die de hoogste oplagen hebben bereikt, maar je praktische handboekjes voor school, kerk en huis (bijv. de catechismus. Nog steeds leesbaar. Wat kon je goed schrijven !) en de kerkelijke liedbundels, en natuurlijk de Bijbel, gans in het Duits. En daarom moest natuurlijk ook iedereen naar school: Jongens èn meisjes, in de steden en de dorpen. Een God die Woord wordt, vraagt niet alleen om passieve (toe-)hoorders maar vooral om actieve hoorders, die mee-denken, mee-lezen. Want om echt te kunnen horen wat de stem van God is in de heilige Geschriften, moet je leren lezen. 

Fantastisch. Luther, bedankt !

predig_kinder_schule

]]>